Walka z religią zawsze miała miejsce – w końcu mamy jasno powiedziane – to znak, któremu sprzeciwiać się będą. Nie potrzeba przypominać Nerona Wraz z pojawieniem się właściwie w XVIII w lewactwa, które już wtedy sięgało po skracanie o głowę też i z powodu wyznawania wiary walka z nią nabrała form instytucjonalnych – państwowych. Dobrze ponad 100 lat trwało by Sowiety pod pięknymi hasłami lecz nieco tylko innymi technikami czyścili społeczeństwo pracowicie budując nowego człowieka. Z zapałem zwalczali każdą formę kultu.

Skoro instytucjonalnie – to oznacza, że w rozwinięciu metod zostało już zaprzęgnięty aparat państwa. W tym zakresie zawsze obowiązuje zasada – gdzie lewactwo tam obok metod opiłowywania naciskiem terroru rodem od Nerona jako jego miękki początek pojawia się używanie prawa tak jak ono jest rozumiane a za tym też jest uznawana za właściwą nawet każda forma uprzykrzania życia wierzącym i pokiereszowania ciągłości kulturowej. U nas jeszcze tow. Bierut dla zmyłki chadzał w procesjach, . Wieslaw już nie, ale swą jasność wprowadzał. Za Gierka już – może się o tym nie pamięta – nawet Procesja Bożego Ciała – nie mogła iść przez miasto. Za Generała i Urbana już się nie krygowano.
Po co to opowiadam? Bo skąd młodzi po dzisiejszym walcu niewiedzy wpychanej kolanem mają to wiedzieć – a skleroza jest u starszych naturalnym procesem. Nie mówmy tu o ludziach złej woli.
I mamy efekty – ludzie wybierają nie realia a opowieści choćby takie jak te o 100 konkretach. W pakiecie dostali ich odwrotności i się dziwią.
Właśnie więc warto uzmysłowić, że to co może być dziś brane za jakieś decyzje porządkowe, chwilowo prawie zasadne – wciąż są osadzane w tym samym myśleniu nawet dziś już wyrażanego bez ogródek Was trzeba opiłować.
Ludzie – często i ci co to za Janem Pawłem II milionami chodzili, dziś już zapomnieli i wybrali. Na każdym szczeblu.
I tak dochodzimy do konkretu.
Mowa o odpuście – jak w każdej Parafii bywa – na krakowskim Zwierzyńcu mamy takowy. Ściśle związany z kultem, dość znany - Odpust Emaus. Zgodnie z wezwaniem patronalnym Parafii Najświętszego Salwatora jest on obchodzony w Poniedziałek Wielkanocny. Salwator – Zbawiciel.
I ów odpust ma swe korzenie historyczne.
Pierwsza wzmianka o tym odpuście pochodzi z rękopisu Giovanniego Paolo Mucantiego – sekretarza legata papieskiego. Mucanti przebywał w Krakowie w latach 1596–1597 i zapisał:
W poniedziałek wielkanocny poszedłem oglądać kościół, który nazywają Emaus, gdzie zbiera się wielki tłum obojga płci. Wszystka młodzież i żacy zachowują dawny zwyczaj noszenia dnia tego różdżki wierzbowej, na której rozwinięte są bazie.
Proszę zauważyć – już wtedy w XVI w mowa o dawnym zwyczaju odpustowym. O ciągłości ss. Norbertanek i kościoła parafialnego wystarczy powiedzieć – wiek chyba XI - ty ale to już oddzielna ciekawa opowieść.
I co?
W obiegowej mowie już jakiś czas temu wyrugowano niepostrzeżenie słowo odpust na rzecz eufemizmu – zabawa ludowa. Ktoś protestował? – skądże a po co. Ostatnio trwał dwa lata remont ulicy Kościuszki, cała enklawa było odcięta – wykrojona z Miasta. Mimo to jeszcze w zeszłym roku kramy odpustowe mogły stać i działały.
Nowe władze nowe tryndy – jak się to mówi – i już jest „uzasadniony” kłopot. Oto ulica otwarta, tramwaj ma szyny, rozkład jazdy i ma pętlę – działa, samochody sobie jeżdżą. Co prawda liczba miejsc parkingowych zmniejszona dosłownie o połowę bo jest postępowo. Mam jednak wątpliwości czy nawet ta bezmyślność jakby postępu kosztem realiów i mieszkańców ma źródło tylko w ślepocie na tychże. bo często dochodzi do głosu zasada – lepiej by tych mieszkańców już nie było, bo przeszkadzają w światłym postępie.
Tym razem – wyczekano. Okazuje się, że budowa – remont nie odebrany to - i uwaga – odpustowe kramy mają być przeniesione na Błonia. Gdzie kościół gdzie Błonia – dobrze, że nie na Stadion KS Wisła albo jeszcze lepiej – zakaz wjazdu i rozkładania stoisk. Figurek niepoprawnych choć tradycyjnych postaci kiwających się na sprężynkach już dawno niema.
Pozornie nie ma w tym wszystkim logiki.
Ależ ona jest – tyle, źe lewacka się ona nazywa. Zapewne w przyszłym roku znajdzie się inny powód by Emausu nie było. Tak jak Szopka. Jako taka nie jest wszak wpisana jako świadectwo dziedzictwa kulturowego a jest wpisane jej wykonanie. To tak jakby ktoś był zatroskany nie o obraz a oceniał młotek i pędzel.
Szanowni Państwo.
To naprawdę trzyma się logiki – przynajmniej co do schematu myślenia – od Nerona poprzez wiek XVIII i XX.
Podsumujmy – zero zdziwień bez prawa do narzekań – ludzie sami wybierają los gotowanej żaby – i dla swych wartości i tradycji. Te były przeniesione przez wieki mimo różnych wybojów, jako elementy opoki – a dziś – wystarczy prosta operacja administracyjna – bo nie dokonano odbioru ulicy choć ta funkcjonuje. Remont i rozkopy nie przeszkadzały a teraz – eureka – nie da się. Emausu ma nie być, Tym razem zakazu nie ma – ale poczekajmy ze dwa lata i powstanie nowa – świecka tradycja – np. święto wiosny.
Póki jest demokracja – jeśli uznać, że jest – to dobrze trzeba się zastanowić przed decyzjami. Komu się podoba osiem gwiazdek to przynajmniej jedna mu zaświeci. Taka z pytaniem – co uznaje za ważne. Czy dowalić czy zachować to co było podstawą przez wieki.
A taki Emaus – to świadek a świadka ma nie być.
Byle była fura i komóra.

Feliks Stalony-Dobrzański
Kraków 23.03.25 r